Yanmaz Giysiler
Tekstillerin kalıcı yangın direnci çözülememiş bir sorundur. Selüloz lifleri (örneğin pamuk) gibi doğal kökenli liflerden üretilen tekstiller söz konusu olduğunda ise bu durum daha da sorunlu hale gelir. Pamuklu kumaş ve giysilerin alev geciktirici apresi, birçok durumda insan güvenliğini artırmak için gerekli hale gelir. Tekstil alev geciktirici apre alanındaki çalışmaların çoğu, pamuğun yanıcılığını azaltmaya odaklanmıştır. Nitekim, bu tür lifler için alev geciktirici özellik ancak malzemenin yüzey işlemiyle sağlanabilir.
Yanmayı önlemek ve tutuştuktan sonra yangının yayılmasını geciktirmek için malzemelere eklenen kimyasallar olan alev geciktiriciler, 1960’lardan beri tekstil ve polimerlerde kullanılmaktadır. Alev geciktiriciler giderek daha fazla kullanılmakta ve farklı bileşimlere sahip olabilmektedir. Halojenler (brom ve klor), fosfor, azot, metaller, alüminyum ve magnezyum bazlı mineraller içerebileceği gibi boraks, antimon trioksit, molibden bazlı da olabilir veya alev geciktiriciler nano kompozit olabilir.
Pamuk, %18,4 gibi düşük bir sınırlayıcı oksijen indeksine (LOI) ve 350 ˚C’de piroliz başlangıcına sahip olmasıyla en yanıcı liflerden biridir. Ancak, yüzey işlemiyle alev geciktirici hale getirilerek termal işlevselliği değiştirilebilir. Alev geciktiricilik, kimyasal apreleme yoluyla kumaşlara kazandırılabilen arzu edilen bir özelliktir. Alev geciktirici pamuklar genellikle tekstil apreleme işleminde kimyasal işlemle üretilir ve uygulanan işleme bağlı olarak, çeşitli yıkama işlemlerine karşı değişen dayanıklılık derecelerinde alev geciktirici özellikler sağlar.
Pamuklu kumaşları alev geciktirici hale getirmek için en yaygın alev geciktirici sistemler halojen içeren bileşiklerdir. Ancak halojen bazlı bileşikler, endokrin bozucu olabilen toksik gazlar ürettikleri için çevre dostu değildir.
Tekstil lifleri ve kumaşlar gibi lifli malzemelerin yanıcılığını azaltmak, bilimsel ve endüstriyel toplulukların karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olmuştur.
Kaynaklar:
Mahmood Ghoranneviss, Sheila Shahidi, Plazma Ön İşlemli/Metalik Tuz Yüklü Pamuklu Kumaşların Direkt Boyama Öncesi ve Sonrası Alev Geciktirici Özellikleri, J Fusion Energ, DOI 10.1007/s10894-013-9642-9
Sheila Shahidi, Düşük Sıcaklıklı Plazma ile Pamuklu Kumaşların Ultraviyole Koruması ve Alev Geciktiriciliği için Yeni Bir Yöntem, Selüloz, (2014) 21:757–768, DOI 10.1007/s10570-013-0127-9
